Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu, TCK m. 220’de düzenlenmiştir. Yasaya göre; “Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır”.

TCK’nın 6/1-j maddesi uyarınca, “Örgüt mensubu suçlu deyiminden; bir suç örgütünü kuran, yöneten, örgüte katılan veya örgüt adına diğerleriyle birlikte veya tek başına suç işleyen kişi, anlaşılır”. 

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunun oluşabilmesi için en az üç kişinin suçun işlenmesine katkıda bulunması gerekir. Bu nedenle, iki kişi veya tek kişi ile bir suç örgütünün kurulması hukuken mümkün değildir. Üç veya daha fazla kişi örgüt yöneticisi veya üyesi olabilirler. Örgüt içerisindeki konumlarına göre faillere verilecek ceza miktarı değişmektedir. Bunun yanında, suçun faili bakımından herhangi bir özellik aranmamıştır, herkes bu suçun faili olabilir. Ancak bu kişilerin ortak bir irade ile alt üst ilişkisi çerçevesinde bir araya gelmeleri gerekir. Bu hiyerarşik yapının mutlaka silahlı kuvvetler gibi sert ve güçlü olmasına gerek yoktur; gevşek de olsa bir ilişkinin varlığı yeterlidir.

Örgütün varlığından söz edebilmek için yukarıda bahsedilen sayıda kişinin sürekli bir biçimde suç işlemek amacıyla bir araya gelmeleri gerekir. Bu nedenle, münferit bir suçu işlemek amacıyla, örneğin bir kişiyi kasten öldürmek veya birlikte bir bankayı soymak amacıyla bir araya gelme durumunda suç örgütünün oluştuğu söylenemez. Bu durumda iştirak hükümlerine göre hareket edilmelidir.

Bu suç kasten işlenebilen bir suç olduğundan, bir araya gelen kişilerin belirsiz sayıda suç işleme, kendisi dışındaki kişilerin de aynı amaçla hareket ettiğini bilmesi gerekir. Başka bir deyişle, kişi belirsiz sayıda suçları işlemek amacıyla var olan bir örgüte katıldığını, diğer kişilerin de bu amaçla hareket ettiğini bilmesi aranmaktadır.

Bir suç işlemek amacıyla kurulan suç örgütünün bazı suçları işlemek amacıyla kurulması gerekir. Sözgelimi, örgüt borsada gerçekleştirilen hisse alım ve satımlarında manipülasyon yapmak amacıyla kurulmuş olabilir. Ancak, suçun oluşabilmesi için örgütün amaç suçları işlemeye elverişli bir yapıya, üye sayısına, araç ve gerece sahip olması gerekir. Bu değerlendirme, somut olayın özelliklerine göre yapılmalıdır. Her somut olay bakımından, örgütün üye sayısı, sahip olduğu araç-gereç, organizasyon yapısı, hiyerarşik iş bölümü, devamlılığı gibi tüm unsurların birlikte gözetilmesi gerekir. Bunun yanında, örgütün silahlı olması durumunda verilecek ceza yarı oranında artırılmaktadır (TCK m.220/3).

TCKm. 220 kapsamında cezalandırılan eylemler nelerdir?

-       Örgüt kurmak veya yönetmek (TCK m. 220/1)

-       Örgüte üye olmak (TCK m. 220/2)

-       Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek (TCK m. 220/6)

-       Örgüte yardım etmek (TCK m. 220/7)

-       Örgütün propagandasını yapmak (TCK m. 220/8)

Örgüt üyelerinin etkin pişmanlıkta bulunması mümkündür. Kanunda bu husus ile ilgili çeşitli alternatifler belirlenmiştir. Örgütü kuran veya yöneten kişilerin, henüz soruşturma başlamadan örgütü dağıtmaları ya da dağılmasını sağlayacak bilgiler vermeleri hâlinde ceza verilmez. Örgüt üyesi ise, herhangi bir suça karışmadan örgütten ayrıldığını yetkili makamlara bildirmesi veya yakalandığında örgütün dağıtılmasına ya da diğer üyelerin yakalanmasına yardımcı olacak bilgiler vermesi halinde bir cezaya hükmolunmaz. Ayrıca örgüt mensubunun kendiliğinden teslim olup örgütün yapısı ve faaliyetleri hakkında bilgi vermesi hâlinde ceza verilmez; ancak örgüt üyesinin yakalandıktan sonra bilgi vermesi durumunda ise cezasında indirim yapılır. Bu bakımdan kanun koyucu ciddi bir ceza indirimi öngörerek, üçte birden dörtte üçe kadar indirim imkanı tanımıştır.