DEVAMINI OKU[Kod-Blog-Icerik]
SPK incelemesi, borsa manipülasyonu şüphesi, işlem yasağı ve sermaye piyasası suçlarında yatırımcının hukuki durumu
Borsada verilen bir alım emri, gerçekleştirilen yüksek tutarlı bir hisse senedi işlemi veya sosyal medya üzerinden yapılan bir paylaşım, bazen yatırımcının hiç beklemediği bir hukuki sürecin başlangıcı olabilir.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından hakkında inceleme yürütüldüğünü öğrenen yatırımcının aklına ise çoğu zaman aynı sorular gelir: Hakkımda suçlama mı var? Hesaplarım kısıtlanabilir mi? SPK incelemesi ceza davasına dönüşür mü?
Bu soruların cevaplanabilmesi için öncelikle önemli bir ayrımın yapılması gerekir: SPK tarafından inceleme başlatılması, yatırımcının suç işlediğinin tespit edildiği anlamına gelmez.
SPK İncelemesi Neden Başlatılır?
Sermaye piyasalarında fiyatların sağlıklı oluşması ve yatırımcıların korunması amacıyla olağan dışı fiyat ve işlem hacmi hareketleri gözetim altında tutulmaktadır.
Bir hisse senedinde kısa sürede gerçekleşen yüksek miktarlı işlemler, birbirleriyle bağlantılı görünen hesap hareketleri, olağan dışı emir ve iptal kalıpları veya yanıltıcı nitelikte olabileceği değerlendirilen paylaşımlar incelemeye konu olabilir.
Ancak burada belirleyici olan yalnızca işlemin büyüklüğü değildir. Yatırımcının işlem davranışlarının hangi koşullarda gerçekleştiği ve mevzuatta tanımlanan ihlallerin unsurlarını taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Her olağan dışı borsa işlemi manipülasyon değildir. Her yüksek kazanç da hukuka aykırı bir işlemden kaynaklanmaz.
SPK İncelemesi ile Ceza Soruşturması Aynı Şey midir?
Hayır.
SPK tarafından yürütülen gözetim ve inceleme faaliyetleri, idari tedbirlerin veya yaptırımların değerlendirilmesine yol açabileceği gibi belirli koşullarda ceza soruşturmasına da konu olabilir.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107. maddesinde piyasa dolandırıcılığı suçu düzenlenmiştir. Kanun, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, arz ve taleplerine ilişkin yanlış veya yanıltıcı izlenim oluşturmayı amaçla yan işlemler ile belirli koşullarda yanıltıcı bilgi yayılması suretiyle gerçekleştirilen fiilleri ayrı ayrı ele almaktadır.
Kanunun 115.maddesi uyarınca, bu Kanunda tanımlanan veya atıfta bulunulan suçlar bakımından ceza soruşturması yapılması, SPK'nin Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır.
Dolayısıyla Kurul incelemesi, idari tedbir, suç duyurusu ve ceza davası birbirinden farklı hukuki aşamalardır. Bunların aynı süreçmiş gibi değerlendirilmesi yatırımcının hukuki durumunu yanlış anlamasına neden olabilir.
Hakkında SPK İncelemesi Başlatılan Yatırımcı Ne Yapmalı?
İlk yapılması gereken, incelemenin hangi işlemlerle ve hangi hukuki gerekçelerle ilgili olduğunu mümkün olduğu ölçüde belirlemektir.
Yatırımcının aracı kurum hesap dökümleri, emir iletim ve iptal kayıtları, işlem tarihleri, yatırım kararına dayanak oluşturan bilgiler ve ilgili yazışmalar önem taşıyabilir. Bu belgelerin korunması, olayların zaman sırasına göre anlaşılmasını kolaylaştırır.
Özellikle başkalarıyla ortak hareket edildiği iddiası bulunan dosyalarda, kişilerarasındaki iletişimin içeriği ve işlemlerin gerçek ekonomik gerekçeleri ayrıca incelenmelidir.
SPK'den veya başka bir yetkili makamdan bilgi ve belge talebi gelmişse, talebin kapsamı ve cevap süresi dikkatle değerlendirilmelidir. Gerçeğe aykırı, eksik veya çelişkili açıklamalar süreci daha karmaşık hâle getirebilir.
Bu aşamada yatırımcının savunma hakkını gözeten, belgelerle desteklenen ve somut olayın özelliklerine dayanan bir hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.
SPK İşlem Yasağı Getirebilir mi?
6362 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında, bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığına ilişkin makul şüphe bulunan hâllerde belirli önleyici tedbirler gündeme gelebilir.
Bu tedbirlerden biri, koşulları oluştuğunda sermaye piyasası işlemlerine yönelik kısıtlamalardır.
Ancak işlem yasağı uygulanması ile bir kişinin ceza mahkemesince suçlu bulunması aynı şey değildir. İdari tedbirin hukuki niteliği, gerekçesi, kapsamı ve başvuru yolları somut karara göre değerlendirilmelidir.
SPK İncelemesi Sonunda Hapis Cezası Verilir mi?
SPK'nin inceleme yürütmesi, kendiliğinden hapis cezası verilmesi sonucunu doğurmaz.
Piyasa dolandırıcılığı suçuna ilişkin ceza sorumluluğu, kanuni unsurların oluştuğunun yetkili ceza mahkemesi önünde değerlendirilmesini gerektirir.
Bu nedenle yalnızca işlem hacmine, elde edilen kazanca veya yatırımcının başka kişilerle iletişim kurmuş olmasına dayanılarak otomatik bir suçluluk sonucuna varılamaz.
Ceza hukukunda asıl mesele, şüpheli görülen finansal hareketlerin değil, isnat edilen suçun bütün kanuni unsurlarının somut delillerle ortaya konulup konulamadığının belirlenmesidir.
Sonuç: Bir İnceleme, Henüz Bir Mahkûmiyet Değildir.
Sermaye piyasalarının güvenilirliğini korumak, hukukun önemli görevlerinden biridir. Ancak bu amaç, yatırımcıların masumiyet karinesi ve savunma hakkının göz ardı edilmesini haklı kılamaz.
Hakkında SPK incelemesi başlatılan yatırımcı bakımından en önemli husus, sürecin niteliğini doğru anlamak, işlem kayıtlarını korumak ve iddiaları somut hukuki ölçütlerle değerlendirmektir.
Borsada şüphe uyandıran bir işlem ile ceza hukuku anlamında suç oluşturan bir fiil arasındaki sınır, varsayımlarla değil; kanunla ve delillerle çizilir.
Hukuki Dayanaklar:
Bu yazıgenel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olay, ilgilimevzuat ve dosya kapsamındaki deliller çerçevesinde ayrıcadeğerlendirilmelidir.
Av. Asile Betül Koç
Asile Betül Yayla Hukuk Bürosu © Copyright 2019 | Tüm Hakları Saklıdır. Yasal Uyarı: Bu site Türkiye Barolar Birliği'nin Meslek Kurallarına ve Reklam Yasağı Kurallarına tabidir. Sitenin kendisi, logosu ve içeriği, reklam iş geliştirme ve benzeri amaçlar ile kullanılamaz. Bu web sitesine link yaratmak yasaktır. Web sitemizde yer alan bilgiler hukuki mütalaa veya tavsiye değildir
DEVAMINI OKU[Kod-Blog-Icerik]