İçeriden Öğrenenlerin Ticareti, SPK İncelemesi ve Ceza Sorumluluğu

Borsada bazı yatırımcılar kararlarını kamuya açıklanan finansal verilerle verirken, bazı kişiler henüz herkesin bilmediği bilgilere ulaşabilecek konumda bulunabilir.

Bir şirketin önemli bir yatırım kararı, birleşme görüşmeleri veya finansal durumuna ilişkin henüz açıklanmamış bir gelişme, hisse senedinin değerini etkileyebilir. Peki, bu bilginin başkalarından önce öğrenilmesi suç mudur?

Ceza hukukunda belirleyici olan yalnızca bilginin kim tarafından öğrenildiği değil, o bilginin hangi koşullarda ve nasıl kullanıldığıdır.

Halk arasında içeriden öğrenenlerin ticareti olarak da bilinen bilgi suistimali suçu, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 106. maddesinde düzenlenmiştir.

Kanun, sermaye piyasası araçları veya bunları ihraç eden kuruluşlar hakkında henüz kamuya duyurulmamış ve fiyatları, değerleri ya da yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikteki bilgilerin belirli işlemlerde kullanılmasını cezai yaptırıma bağlamaktadır.

Ancak her gizli bilginin öğrenilmesi veya her hisse senedi işlemi, bilgi suistimali suçunu oluşturmaz.

Suçun oluşabilmesi için kanunda belirtilen nitelikteki bilgiye dayanılarak ilgili sermaye piyasası aracı hakkında alım veya satım emri verilmesi, mevcut emrin değiştirilmesi ya da iptal edilmesi ve bu suretle kişinin kendisine veya başkasına menfaat sağlaması gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bir şirket yöneticisi, çalışanı, ortağı veya mesleki görevi nedeniyle şirketle bağlantılı bilgiye ulaşan kişi, henüz kamuya açıklanmamış önemli gelişmelerden haberdar olabilir.

Ancak bu bilgiye sahip olmak, tek başına suç işlendiği anlamına gelmez.

Önemli olan, bilginin sermaye piyasası bakımından taşıdığı nitelik, ilgili kişinin bilgiye erişim biçimi ve bu bilgiye dayanılarak kanunda belirtilen işlemlerin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğidir.

Üstelik bilgi suistimali suçu yalnızca şirket yöneticileriyle sınırlı değildir. Kanun, bilginin niteliğini bilen veya bilmesi gerektiği ispatlanan diğer kişilerin de belirli koşullarda cezai sorumluluğunu öngörmektedir.

Dolayısıyla sorumluluk değerlendirmesinde kişinin unvanından çok, somut olayda gerçekleşen fiil ve kanuni unsurlar önem taşır.

Bilgi suistimali ile borsa manipülasyonu, sermaye piyasası suçları arasında yer almakla birlikte aynı hukuki kavram değildir.

Bilgi suistimali, henüz kamuya açıklanmamış ve yatırım kararlarını etkileyebilecek nitelikteki bilginin kanunda öngörülen şekilde kullanılmasına ilişkindir.

Borsa manipülasyonu olarak bilinen piyasa dolandırıcılığı ise Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. Bu suç, işlem veya bilgi yoluyla piyasada yanlış ya da yanıltıcı bir görünüm oluşturulmasına ilişkin farklı fiilleri kapsar.

Bu nedenle bir yatırımcı hakkında yürütülen incelemede hangi suçun isnat edildiğinin ve o suçun unsurlarının ayrı ayrı belirlenmesi gerekir.

Bilgi suistimali iddialarında, bilginin ne zaman öğrenildiği ve ne zaman kamuya açıklandığı önemli olabilir.

İlgili kişinin işlem tarihleri, emir kayıtları, bilgiye erişim imkânı ve işlemler sonucunda elde edildiği ileri sürülen menfaat, somut olayın özelliklerine göre incelenebilir.

Bununla birlikte bir kişinin önemli bir gelişmeden önce hisse senedi almış veya satmış olması, tek başına bilgi suistimali suçunun ispatlandığı anlamına gelmez.

İşlemin zamanlaması şüphe doğurabilir; fakat cezai sorumluluk, yalnızca zaman bakımından yakınlık kurularak belirlenemez.

Ceza yargılamasında delillerin hukuka uygunluğu, güvenilirliği ve isnat edilen fiille bağlantısı değerlendirilmelidir. Şüpheli veya sanığın masumiyet karinesi ile savunma hakkı da korunmalıdır.

Sonuç: Bilgiye Sahip Olmakile Bilgiyi Suistimal Etmek Arasındaki Sınır

Sermaye piyasalarının güvenilirliği, yatırımcıların bilgiye erişimde adil koşullara sahip olmasını gerektirir. Ancak bu amaç, henüz açıklanmamış bir bilgiyi öğrenen herkesin suçlu kabul edilmesini haklı kılmaz.

Bilgi suistimali suçunda cezai sorumluluk; kişinin konumu, bilginin niteliği, gerçekleştirilen işlem ve elde edilen menfaat gibi unsurların kanuni çerçevede değerlendirilmesiyle belirlenir.

Hukukun koruduğu sınır, yalnızca bilginin gizliliği değil; o bilginin piyasada haksız menfaat sağlayacak biçimde kullanılmasına karşı duyulan güvendir.

Bilgisuistimali veya içeriden öğrenenlerin ticareti suçlaması nedeniyle hakkınızdaSPK incelemesi, ceza soruşturması ya da kovuşturma yürütülüyorsa, somut olayınhukuki sonuçlarının değerlendirilmesi ve savunma haklarınızın korunması için sermaye piyasası mevzuatı ve ceza hukukualanında deneyimli bir avukattan hukuki destek almanız önemlidir.

Hukuki Dayanak: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, m. 106 ve 107.

Av. AsileBetül KOÇ

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olay kendi koşulları ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir.