Borsada bazen tek bir işlem, yalnızca bir yatırım kararının değil, bir ceza soruşturmasının da başlangıcı olabilir.

Bir hisse senedinin kısa sürede değer kazanması, olağan dışı işlem hacimleri veya yatırımcıların yüksek miktarda kazanç elde etmesi dikkat çekebilir. Ancak finansal piyasalarda dikkat çeken her hareketin hukuken suç oluşturduğunu söylemek mümkün değildir.

Günlük dilde borsa manipülasyonu olarak bilinen fiiller, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107. maddesinde piyasa dolandırıcılığı başlığı altında düzenlenmiştir.[1]

Kanun, piyasa dolandırıcılığını işlem bazlı ve bilgibazlı olmak üzere iki farklı suç tipi çerçevesinde ele almaktadır.

İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığında, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz veya talepleri hakkında yanlış ya da yanıltıcı izlenim oluşturma amacıyla gerçekleştirilen belirli işlemler söz konusudur.

Bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı ise yatırımcıların kararlarını veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını etkileyebilecek nitelikteki yanlış ya da yanıltıcı bilgi ve açıklamalarla ilgilidir. Bu suç bakımından kanunun aradığı diğer unsurların da gerçekleşmesi gerekir.

Dolayısıyla piyasa dolandırıcılığı değerlendirmesi,yalnızca bir hissenin fiyatındaki değişime bakılarak yapılamaz.

Bir yatırımcının kısa sürede yüksek kazanç sağlaması,tek başına piyasa dolandırıcılığı suçunu oluşturmaz.

Bununla birlikte işlemlerin zamanlaması, emirlerin niteliği, hesaplar arasındaki bağlantılar ve piyasada oluşturulan görünüm, somut olayın özelliklerine göre incelemeye konu olabilir.

Ceza sorumluluğunun belirlenmesinde önemli olan, yatırımın ne kadar kazanç sağladığından önce, gerçekleştirilen fiilin kanunda tanımlanan suçun unsurlarını taşıyıp taşımadığıdır.

Yüksek kazanç şüphe uyandırabilir; ancak şüphe ile suçun ispatı aynı şey değildir.

Sosyal medya platformlarında ve yatırımcı gruplarında yapılan hisse senedi yorumları da belirli koşullarda hukuki incelemeye konu olabilir.

Özellikle gerçeğe aykırı veya yanıltıcı bilgilerin paylaşılması, paylaşımın amacı ve kanunun aradığı diğer unsurlar çerçevesinde piyasa dolandırıcılığı iddialarını gündeme getirebilir.

Ancak her hisse yorumu veya yatırım görüşükendiliğinden suç oluşturmaz. Değerlendirme, paylaşımın içeriği ve somut olayınbütün koşulları dikkate alınarak yapılmalıdır.

Sonuç: Her Şüpheli İşlem Suç Değildir

Sermaye piyasalarının güvenilirliği, hukuka aykırı müdahalelerin önlenmesini gerektirir. Bununla birlikte ceza hukukunun temel güvenceleri, finansal piyasalarda işlem yapan kişiler bakımından da geçerlidir.

Bir yatırım işleminin piyasa dolandırıcılığı oluşturup oluşturmadığı; varsayımlarla değil, kanuni unsurlar ve somut deliller üzerinden değerlendirilmelidir.

Borsada kazanç ile suç arasındaki sınırı, kazanılan paranın miktarı değil, işlemin hukuki niteliği belirler.

Borsa manipülasyonu veya piyasa dolandırıcılığı iddiasıyla hakkınızda inceleme, soruşturma ya da kovuşturma yürütülüyorsa, hukuki durumunuzun değerlendirilmesi ve savunma haklarınızın korunması için sermaye piyasası mevzuatı ve ceza hukuku alanında deneyimli bir avukattan hukuki destek alınması önemlidir.

Hukuki Dayanak

[1] 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, m. 107 —Piyasa dolandırıcılığı.

Av. Asile Betül KOÇ

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olay, kendi koşulları ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir.